Kategorie
Psychologia na co dzień

Jak wygląda psychoterapia? Czego spodziewać się w gabinecie psychologa?

Czy skalpel jest nietypową grafiką na stronie gabinetu psychoterapii? Z pewnością. A jednak tu jest.

W procesie psychoterapii zwykle pomiędzy pacjentem, a psychoterapeutką wytwarza się szczególny rodzaj relacji. Jest to rozmowa w której, zupełnie inaczej niż w codziennym życiu, pacjent na bieżąco może informować terapeutkę o tym jak się czuje, jakie myśli i emocje odczuwa wobec tego co usłyszał i powiedział w trakcie rozmowy. Zwykle w naszych codziennych kontaktach z ludźmi skupiamy się na treści naszych wypowiedzi, co jest całkiem zdrowe i jak najbardziej normalne. W gabinecie terapeutka zastanawia się natomiast nie tylko nad werbalną treścią wypowiedzi pacjenta, ale głównie nad tym jak i dlaczego pacjent wypowiada swoje słowa. Moim celem jest zrozumieć jak pacjent funkcjonuje w relacji interpersonalnej, jakie uczucia kierują jego zachowaniem i wypowiedziami. Moim zadaniem jest zrozumieć to i w przystępny sposób pokazać pacjentowi. Zastanowić się wspólnie, czy akceptuje on swoje zachowanie, czy chce je zmienić i jak to zrobić jeśli tak jest. Aby pacjent mógł przyjąć, czasem trudne komunikaty od swojego terapeuty, potrzebne jest ogromne zaufanie. Często zbudowanie przymierza terapeutycznego wymaga czasu, tak żebyśmy naprawdę uwierzyli, że psychoterapeuta mówi nam to co mówi, mając w interesie jedynie nasze dobro. Nawet jeśli to, co słyszymy bywa trudne, wierzymy, że słyszymy to tylko dlatego, i tylko po to, aby móc sobie pomóc. Na koniec zaznaczę też, że tak jak chirurg ostrożnie i z uważnością posługuje się skalpelem, tak samo swoich słów w gabinecie używam świadomie i z dużą ostrożnością, mając świadomość ich znaczenia dla pacjenta.

Kategorie
Psychologia na co dzień

Natłok negatywnych myśli? Poznaj technikę metapoznania.

Metapoznanie to słowo opisujące zdolność ludzi do myślenia o własnych myślach. Przedrostek „meta” pochodzi z języka greckiego i znaczy: „ponad”, „poza” lub „o czymś w innym kontekście”. Natomiast „poznanie” jako termin filozoficzny oznacza „odkrywanie”. 
Co to oznacza w praktyce? Dzięki zdolności do metapoznania, możemy zdystansować się od własnych myśli, spojrzeć na nie jakby z dalszej perspektywy, z dystansem. Dzięki temu zyskujemy świadomość tego, co aktualnie przeżywamy, czemu czujemy takie, a nie inne emocje i czemu zachowujemy się w dany sposób. Zyskując świadomość własnych myśli możemy więc spróbować wpływać na to, jak odbieramy rzeczywistość i jak na nią reagujemy.
Możemy sprawdzić czy nasze reakcje rzeczywiście są adekwatne do sytuacji i takie jakbyśmy tego chcieli. Pamiętajmy, że od myśli zależą przeżywane przez nas emocje i to, jak się zachowujemy. A to tworzy naszą rzeczywistość.

W skrócie: jeśli mamy umiejętność obserwowania naszych myśli, możemy również mieć umiejętność ich zmiany. Zamiast wierzyć, że nasze negatywne, irracjonalne myśli są faktami, możemy zrobić krok w tył, zrewidować własne myśli i zmienić swoje emocje i zachowanie.

Kategorie
Psychologia na co dzień

Chłód emocjonalny w związku? Zrozumieć aleksytymię i brak słów dla uczuć.

Dosłownie “brak słów określających uczucia”; opisuje osoby mające problemy z określeniem i ekspresją uczuć, a nawet niezdolne do odróżniania swoich uczuć od doznań somatycznych. 

Zwykle aleksytymik w sytuacjach wzbudzających emocje odczuwa pobudzenie fizjologiczne (które jest składnikiem emocji), jednak nie umie opracować go poznawczo, czyli zrozumieć co czuje.

Dostając piękny prezent aleksytymik poczuje więc szybsze bicie serca, czy gorące, zaczerwienione policzki. Nie będzie jednak w stanie rozpoznać czy czuje np. radość czy zawstydzenie. 

Nie można powiedzieć, że aleksytymik nie czuje emocji. Bardziej adekwatnym będzie stwierdzenie, że aleksytymik czuje fizjologiczny komponent emocji, ale brak mu poznawczego opracowania tego pobudzenia.

Co może z tego wynikać? 

Osoba zmagająca się z aleksytymią może mieć znaczne problemy w komunikacji z bliskimi. Niezdolność do wyrażania emocji może prowadzić do wybuchowości. Kiedy pobudzenie fizjologiczne jest duże, jednak brak słów, aby je opisać i zrozumieć (a przez to uspokoić się) aleksytymik może nagle wybuchnąć złością. Część aleksytymików usiłuje np. “Brać wszystko na logikę” stając się chłodnymi racjonalistami, umniejszającymi wagę emocji. Takie podejście (choć ma swoje zalety) nie ułatwia życia w związku.

Czy coś można z tym zrobić?

Skutecznym sposobem na odzyskanie kontaktu z własnymi emocjami może być psychoterapia połączona z psychoedukacją. Zyskując wiedzę i słowa dostajemy narzędzia do nazywania przeżywanego pobudzenia, a rozmawiając o swoich doświadczeniach możemy zrozumieć, czemu nasze zachowanie jest jakie jest, i na jakie chcielibyśmy je zmienić.

Z badań wynika, że mężczyźni są bardziej aleksytymiczni niż kobiety (Maruszewski i Ścigała, 1998). Myślę, że nie bez znaczenia są tu wzorce kulturowe, co z kolei pozwala przewidywać, że rozpoznawania emocji można się nauczyć, można to w sobie wyćwiczyć. Jeśli czujesz, że ten problem dotyczy Ciebie, jest więc duża szansa na zmianę dzięki pracy terapeutycznej.

źródła: Seligman, Walker, Rosenhan, “Psychopatologia”., Strelau, Psychologia, “Podręcznik akademicki”.