Kategorie
Psychologia na co dzień

Chłód emocjonalny w związku? Zrozumieć aleksytymię i brak słów dla uczuć.

Dosłownie “brak słów określających uczucia”; opisuje osoby mające problemy z określeniem i ekspresją uczuć, a nawet niezdolne do odróżniania swoich uczuć od doznań somatycznych. 

Zwykle aleksytymik w sytuacjach wzbudzających emocje odczuwa pobudzenie fizjologiczne (które jest składnikiem emocji), jednak nie umie opracować go poznawczo, czyli zrozumieć co czuje.

Dostając piękny prezent aleksytymik poczuje więc szybsze bicie serca, czy gorące, zaczerwienione policzki. Nie będzie jednak w stanie rozpoznać czy czuje np. radość czy zawstydzenie. 

Nie można powiedzieć, że aleksytymik nie czuje emocji. Bardziej adekwatnym będzie stwierdzenie, że aleksytymik czuje fizjologiczny komponent emocji, ale brak mu poznawczego opracowania tego pobudzenia.

Co może z tego wynikać? 

Osoba zmagająca się z aleksytymią może mieć znaczne problemy w komunikacji z bliskimi. Niezdolność do wyrażania emocji może prowadzić do wybuchowości. Kiedy pobudzenie fizjologiczne jest duże, jednak brak słów, aby je opisać i zrozumieć (a przez to uspokoić się) aleksytymik może nagle wybuchnąć złością. Część aleksytymików usiłuje np. “Brać wszystko na logikę” stając się chłodnymi racjonalistami, umniejszającymi wagę emocji. Takie podejście (choć ma swoje zalety) nie ułatwia życia w związku.

Czy coś można z tym zrobić?

Skutecznym sposobem na odzyskanie kontaktu z własnymi emocjami może być psychoterapia połączona z psychoedukacją. Zyskując wiedzę i słowa dostajemy narzędzia do nazywania przeżywanego pobudzenia, a rozmawiając o swoich doświadczeniach możemy zrozumieć, czemu nasze zachowanie jest jakie jest, i na jakie chcielibyśmy je zmienić.

Z badań wynika, że mężczyźni są bardziej aleksytymiczni niż kobiety (Maruszewski i Ścigała, 1998). Myślę, że nie bez znaczenia są tu wzorce kulturowe, co z kolei pozwala przewidywać, że rozpoznawania emocji można się nauczyć, można to w sobie wyćwiczyć. Jeśli czujesz, że ten problem dotyczy Ciebie, jest więc duża szansa na zmianę dzięki pracy terapeutycznej.

źródła: Seligman, Walker, Rosenhan, “Psychopatologia”., Strelau, Psychologia, “Podręcznik akademicki”.

Dodaj komentarz